Good Agricultural Practices (GAP)

Tổng Quan

GAP là gì?

Tiêu chuẩn Thực hành Nông nghiệp Tốt, thường gọi tắt là GAP, là một bộ các nguyên tắc, quy định và khuyến nghị kỹ thuật được áp dụng cho sản xuất nông nghiệp, từ khâu canh tác đến sau thu hoạch. Nó định hình một bộ khung để đảm bảo sự an toàn, chất lượng, và tính bền vững cho lương thực, đồng thời đảm bảo sức khỏe cho người trồng lẫn môi trường. GAP chính là sự đảm bảo việc sản xuất nông nghiệp không chỉ theo đuổi an toàn lương thực, mà còn vì con người và trái đất.

Tiêu chuẩn GAP được xác lập vào những năm 2000 để đáp ứng việc chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu ngày càng trở nên phức tạp. Vào cuối thế kỷ 20, vấn đề quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm trở nên cấp thiết. Nó đòi hỏi sự minh bạch và trách nhiệm của người sản xuất. Tiêu chuẩn GAP quy chuẩn hóa toàn bộ quy trình sản xuất lương thực, từ nông trại đến bàn ăn, giúp giảm thiểu các nguy cơ từ bệnh dịch, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và ô nhiễm vi sinh. Việc áp dụng GAP hoàn toàn là tự nguyện, nhưng nó là biện pháp hữu hiệu để xây dựng uy tín và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

Bộ nguyên tắc của GAP bao gồm mọi giai đoạn của quá trình canh tác, chăn nuôi. Tất cả các nguyên tắc đó phục vụ cho 4 mục tiêu chính:

An toàn thực phẩm: Đây là lý do đầu tiên GAP được xây dựng. Mục tiêu này bao gồm việc giảm thiểu rủi ro do ô nhiễm từ các nguồn như đất, nước, phân bón và cách thức sơ chế. Nó còn đòi hỏi sử dụng hóa chất nông nghiệp một cách có trách nhiệm, đảm bảo vệ sinh cho người lao động và vệ sinh của các cơ sở sơ chế.
Thân thiện với môi trường: GAP khuyến khích các biện pháp canh tác bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, gồm sử dụng nước có trách nhiệm, quản lý chất thải hiệu quả, bảo tồn đa dạng sinh học và giảm phát thải khí nhà kính.
Hiệu quả kinh tế: GAP giúp nông dân tiếp cận các thị trường cao cấp và xây dựng uy tín từ sự tin tưởng, từ đó tăng thu nhập và ổn định.
Sức khỏe và an toàn cho người lao động: Các tiêu chuẩn của GAP nhấn mạnh vấn đề sức khỏe, sự an toàn và phúc lợi của người lao động trong lĩnh vực nông nghiệp.

Việc áp dụng GAP đã có tác động sâu sắc đến nền nông nghiệp hiện đại và thương mại toàn cầu. Nông nghiệp đã chuyển trọng tâm từ việc chỉ tối đa hóa năng suất sang ưu tiên chất lượng và an toàn. Nó còn giúp nông dân thực hành GAP có tính cạnh tranh cao hơn trên thị trường trong nước và quốc tế. Đối với thương mại toàn cầu, GAP đã tạo ra một chuỗi cung ứng thực phẩm minh bạch và đáng tin cậy hơn. Nhưng nó cũng tạo ra một rào cản cho những nông dân có quy mô nhỏ, những người có thể thiếu nguồn lực cần thiết để đạt được chứng nhận. Dù vậy, GAP vẫn tiếp tục đóng vai trò là một thước đo an toàn thực phẩm chung, tạo điều kiện cho luồng thực phẩm an toàn, chất lượng cao qua các biên giới.

GAP bao gồm những phương diện nào?

Những phương diện GAP quy định bao gồm toàn bộ chuỗi sản xuất từ khâu gieo trồng đến thu hoạch và cách chế biến, vận chuyển sau thu hoạch. Những phương diện chung trong các bộ tiêu chuẩn GAP khác nhau bao gồm.

Lựa chọn vùng trồng

Lựa chọn vùng trồng không bị ô nhiễm, bao gồm nhưng không giới hạn trong, ô nhiễm hóa chất, kim loại nặng, vi sinh và ký sinh.

Quản lý tài nguyên nước

Sử dụng nước sạch, an toàn cho tưới tiêu và các hoạt động sản xuất khác.

Quản lý đất và phân bón

Duy trì độ phì nhiêu của đất đai và sử dụng phân bói một cách có trách nhiệm.

Kiểm soát dịch bệnh

Sử dụng các loại thuốc được chấp nhận và phòng trừ sâu hại bằng những biện pháp không tổn hại môi trường.

Xử lý khâu thu hoạch và sau thu hoạch

Đảm bảo vệ sinh trong khâu thu hoạch, sơ chế và vận chuyển. Ngăn ngừa các tác nhân ô nhiễm.

Quản lý hồ sơ để truy xuất nguồn gốc

Ghi và quản lý đầy đủ hồ sơ sản xuất để truy nguyên nguồn gốc.

Nhìn chung, thực hành GAP chính là sự đảm bảo tự nguyện của người nông dân để tạo ra thực phẩm an toàn, chất lượng cao.

GlobalGAP

GlobalGAP là một bộ tiêu chuẩn chứng nhận các sản phẩm nông nghiệp trên toàn cầu. Bộ tiêu chuẩn này được các nhà bán lẻ châu Âu phát triển dưới tên EUREPGAP vào cuối những năm 1990, để làm an tâm những lo ngại ngày càng tăng của người tiêu dùng và nhà bán lẻ về vấn đề an toàn thực phẩm và tính bền vững. Ngày nay, tiêu chuẩn này được quản lý bởi FoodPLUS GmbH, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Đức. GlobalGAP cung cấp một bộ quy tắc chuẩn hóa cho các thực hành nông nghiệp tốt, đảm bảo một cách tiếp cận minh bạch và nhất quán đối với sản xuất thực phẩm trên toàn thế giới.

GlobalGAP được thiết kế để tạo ra một bộ tiêu chuẩn chung về an toàn thực phẩm trên toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu, từ nông trại đến sản phẩm. Nó bao gồm một loạt các khía cạnh thiết yếu, bao gồm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường, sức khỏe và an toàn lao động, và phúc lợi động vật… Không giống như các tiêu chuẩn quốc gia, GlobalGAP được công nhận trên toàn cầu, và là điều kiện tiên quyết để thâm nhập vào các thị trường lớn, có giá trị cao. Điều này khiến GlobalGAP trở thành một chứng nhận quan trọng đối với các nhà xuất khẩu muốn bán sản phẩm ra quốc tế.

Việc đổi tên từ EUREPGAP thành GlobalGAP vào năm 2007 là một động thái chiến lược để phản ánh phạm vi đang mở rộng và sự công nhận toàn cầu của nó. Tên mới nhấn mạnh rằng nó không còn chỉ là một sáng kiến của châu Âu mà là một tiêu chuẩn toàn cầu có thể áp dụng cho các người sản xuất và người mua ở khắp mọi nơi.

Làm sao để được cấp chứng chỉ GlobalGAP?

Chứng chỉ GlobalGAP được cấp bởi những tổ chức chứng nhận độc lập (gọi tắt là CB) đã được GlobalGAP công nhận. Đây là một quy trình rất chặt chẽ và toàn diện, bao gồm việc tự đánh giá và kiểm tra, kiểm soát kỹ lưỡng. Chi phí, thời gian và cách thức thực hiện thay đổi theo từng tổ chức chứng nhận.

Mặc dù quy trình cụ thể có thể thay đổi một chút tùy theo tổ chức chứng nhận, nó thường tuân theo các bước cốt lõi sau:

Hướng dẫn và Đăng ký: Nhà sản xuất trước tiên tự đánh giá theo tiêu chuẩn GlobalGAP và sau đó liên hệ với một tổ chức chứng nhận được công nhận để đăng ký cơ sở sản xuất và lên lịch kiểm tra.
Kiểm tra tại chỗ: Tổ chức chứng nhận thực hiện một cuộc kiểm tra và đánh giá tại chỗ để xác minh rằng các thực hành, hệ thống quản lý và hồ sơ sản xuất của trang trại tuân thủ đầy đủ tất cả các điểm kiểm tra bắt buộc của tiêu chuẩn.
Chứng nhận chính thức: Nếu trang trại đáp ứng thành công tất cả các yêu cầu bắt buộc, tổ chức chứng nhận sẽ cấp chứng nhận GlobalGAP chính thức.

Tại Việt Nam, GlobalGAP có thể được cấp thông qua các CB sau

SGS-Vietnam

Bureau Veritas Certification Vietnam Limited

IQC Certification and Inspection JSC

Eurofins Food Assurance Vietnam LLC

VietGAP

VietGAP là phiên bản GAP của Việt Nam, được biên soạn tương thích với các bộ tiêu chuẩn GAP quốc tế khác như GlobalGAP và AseanGAP. Các yêu cầu của VietGAP được quy định trong Tiêu chuẩn Quốc gia số TCVN 11892-1:2017, được Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam ban hành vào năm 2017.

VietGAP được biên soạn phù hợp với thực tiễn sản xuất xuất và quản lý nông nghiệp tại Việt Nam. Nó bao hàm các khía cạnh thiếu yếu như an toàn vệ sinh thực phẩm, bảo vệ môi trường, an toàn lao động và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Tuy nhiên, VietGAP không quy định về xử lý sau thu hoạch như sơ chế và vận chuyển. VietGAP giúp nông dân thể hiện cam kết về chất lượng, đáp ứng nhu cầu nội địa và xuất khẩu đến một số nước.

Làm sao để được cấp Chứng chỉ VietGAP?

Chứng nhận VietGAP được cấp bởi một tổ chức bên thứ ba, được công nhận. Quy trình, thời gian và chi phí liên quan phụ thuộc vào mỗi tổ chức và phạm vi dịch vụ được yêu cầu.

Mặc dù quy trình chính xác có thể thay đổi tùy theo đơn vị cấp chứng nhận, nó thường tuân theo ba bước cốt lõi sau:

Hướng dẫn và Đăng ký: Chủ trang trại bắt đầu quy trình bằng cách nộp đơn đăng ký và nhận hướng dẫn về các yêu cầu của tiêu chuẩn VietGAP.
Kiểm tra: Tổ chức được công nhận tiến hành kiểm tra kỹ lưỡng trang trại để xác minh rằng các thực hành, việc triển khai và cam kết tuân thủ tiêu chuẩn đang được đáp ứng.
Chứng nhận: Nếu trang trại vượt qua thành công cuộc kiểm tra, tổ chức sẽ cấp chứng nhận VietGAP chính thức.

Đối với lĩnh vực trồng trọt, các Tổ chức sau đây được trao quyền cấp chứng chỉ VietGAP